Logo Rijksoverheid, link naar hoofdpagina

LIDA Wiki

Hervorming langdurige zorg (HLZ)

In de afgelopen decennia hebben wij in Nederland voor ouderen en mensen met een lichamelijke, verstandelijke, zintuiglijke of psychische beperking een goed systeem van langdurige ondersteuning en zorg gerealiseerd. Wel zijn hervormingen voor de toekomst zijn nodig, omdat de:

  1. eisen die aan de langdurige zorg worden gesteld aan het veranderen zijn. We worden ouder en stellen bij dat ouder worden eisen aan de kwaliteit van het leven. Mensen willen zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen en niet eenzaam zijn. Ondersteuning vanuit het eigen sociale netwerk of (gemeentelijke) thuiszorgvoorzieningen zijn daarbij nodig. En als het thuis echt niet langer gaat, moeten er goede instellingen zijn, waar oog is voor het individu en de kwaliteit van leven.
  2. financiële houdbaarheid van de langdurige zorg vanuit de AWBZAlgemene Wet Bijzondere Ziektekosten overbelast is geraakt. Teveel zaken die we ook zelf zouden kunnen regelen, worden uit de collectieve middelen betaald. Daarmee dreigt het gevaar van steeds hogere premies die het besteedbare inkomen uithollen en de solidariteit aantasten. Een houdbare langdurige zorg, die ook beschikbaar is voor toekomstige generaties, betekent dat er nu keuzes gemaakt moeten worden.
  3. langdurige zorg niet los kan worden gezien van de wijze waarop wij in Nederland samen leven. We moeten niet terug naar de tijd dat participatie afhankelijk was van liefdadigheid. Tegelijkertijd willen we ook geen samenleving, waarin het tegengaan van eenzaamheid afhankelijk is van betaalde en verzekerde zorg.

Daarom een hervorming. Er zal meer worden uitgegaan wat mensen nog wel kunnen en wat daarbij de eigen mogelijkheden zijn, dan naar wat ze niet meer kunnen. De beleidsambities richten zich daarbij op een integraal aanbod van zorg en ondersteuning, meer regie bij de burger en decentralisatie van de zorg, dichtbij de burger en met meer toegankelijkheid. De uitbreiding van de Wmo is daarbij een belangrijke ontwikkeling. Het betekent dat steeds meer ondersteuning onder de verantwoordelijkheid van de gemeenten komt. De gemeente bepaalt daarbij de mate en de vorm van ondersteuning. De uitwerking van de maatregelen voor de Langdurige Zorg - als beschreven in het Regeerakkoord - zijn weergegeven in een brief van Staatssecretaris Van Rijn aan de Kamer.

De hervorming wordt zo vormgegeven dat dit betekent dat:

  • Langer thuis wonen niet voor iedereen met een zorgzwaarte pakket 3 en 4 mogelijk is. Meer mensen kunnen vanaf 2015 in een instelling verblijven.
  • Er in de Zvw thuisverpleging wordt opgenomen. Deze aanspraak omvat verpleging en ook verzorging, indien deze onlosmakelijk daarmee is verbonden.
  • De wijkverpleegkundige zorg draagt voor de verbinding tussen het sociale en medische domein en wordt gepositioneerd in de Zvw.
  • Gemeenten worden gestimuleerd om sociale wijkteams op te richten.
  • Het op behandeling gerichte verblijf in een GGZ-instelling in de Zvw wordt ondergebracht.
  • Intramurale zorg in de kern-AWBZAlgemene Wet Bijzondere Ziektekosten is en een verzekerd recht blijft.
  • Onder de Wmo een maatwerkvoorziening ter vervanging van de compensatie eigen risico, de aftrek specifieke zorgkosten en de Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten wordt geïntroduceerd.
  • Onder stringente voorwaarden een recht wordt gecreëerd op het pgb in de nieuwe Wmo en de kern-AWBZAlgemene Wet Bijzondere Ziektekosten

Doelstellingen van de hervorming langdurige zorg

De hervorming van de langdurige zorg heeft drie doelen:

  1. Aanpassing van de organisatie van de zorgMensen zelfstandig thuis laten wonen met ondersteuning van het eigen sociale netwerk of (gemeentelijke) thuiszorgvoorzieningen. Wanneer zelfstandig thuis wonen niet meer mogelijk is, moeten goede instellingen de zorg overnemen met oog voor het individu en de kwaliteit van leven.
  2. Financieel houdbaar houden van de langdurige zorg, ook voor toekomstige generatiesDe AWBZAlgemene Wet Bijzondere Ziektekosten is overbelast geraakt. Teveel zaken die we zelf zouden kunnen regelen, worden uit de collectieve middelen betaald. Dit leidt tot hoge premies die op termijn de zorg uithollen en onhoudbaar zijn.
  3. Langdurige zorg passend houden hoe men in Nederland met elkaar om wil gaanCreëer een participatiesamenleving waar primair zorg uit de directe eigen omgeving wordt gegeven en waar betaalde en verzekerde zorg wordt gegeven waar of wanneer dat niet mogelijk is.

Integrale aanpak langs drie hoofdlijnen

Een integrale aanpak over de verschillende wetten (AWBZAlgemene Wet Bijzondere Ziektekosten, Wmo en Zvw) en de daaruit voortvloeiende ketens is noodzakelijk om de gestelde doelstellingen te halen. Namelijk:

  • Participeren in eigen omgeving met steun via de WmoGemeenten en zorgverzekeraars worden de komende jaren verantwoordelijk voor ondersteuning en zorg die tot op heden in AWBZAlgemene Wet Bijzondere Ziektekosten-instellingen wordt geleverd. Huidige cliënten behouden hun recht op zorg in een instelling, maar voor nieuwe cliënten gaan nieuwe afbakeningscriteria gelden.
  • Samenhangende zorg in de Zorgverzekeringswet (Zvw)Zorg gericht op herstel of het tegengaan van verslechtering wordt naar de Zvw overgeheveld via de volgende stappen:
    • Vanaf 2015 wordt in de Zvw een nieuwe aanspraak thuisverpleging opgenomen, waardoor extramurale verpleging binnen de eerste lijn geboden kan worden.
    • Het kabinet investeert structureel € 200 mln. in de wijkverpleegkundige zorg onder de Zvw. Hierdoor kunnen oudere en kwetsbare mensen langer thuis zorg ontvangen en wordt de samenhang tussen zorg, preventie, welzijn en wonen verbeterd. Bovendien komt € 50 mln. beschikbaar voor sociale wijkteams. Dit bedrag wordt toegevoegd aan het deelfonds sociaal domein van het Gemeentefonds.
    • De langdurige op behandeling gerichte GGZ vanaf 18 jaar wordt overgebracht naar en gefinancierd uit de Zvw.
    • Onderdelen van de extramurale AWBZAlgemene Wet Bijzondere Ziektekosten-behandeling gaan over naar de Zvw.
  • Recht op zorg voor kwetsbare mensen via de kern-AWBZAlgemene Wet Bijzondere Ziektekosten

Zorg op grond van de kern-AWBZAlgemene Wet Bijzondere Ziektekosten is bestemd voor kwetsbare mensen, volwassenen en kinderen, die vanwege beperkingen niet meer in staat zijn in de thuisomgeving te wonen. Voor de afbakening met andere stelsels geldt dat de Wmo, Zvw en Jeugdwet voorliggend zijn. Eén persoon kan niet gelijktijdig gebruik maken van de Wmo of Jeugdwet enerzijds en de kern-AWBZAlgemene Wet Bijzondere Ziektekosten anderzijds. Eén persoon kan wel gelijktijdig zowel zorg via de Zvw en de kern-AWBZAlgemene Wet Bijzondere Ziektekosten ontvangen, maar een dubbele verstrekking is uitgesloten.

Informatievoorziening

De maatregelen hebben consequenties voor de wijze waarop organisaties met elkaar samenwerken op het terrein van de informatievoorziening. De hervorming betekent dat klantprocessen veranderen, werkprocessen herontworpen moeten worden en de gegevensuitwisseling moet worden aangepast aan de nieuwe situatie. De klant merkt dit! Daarom moeten goede afspraken worden gemaakt. Afspraken om samen te werken, om klantprocessen optimaal te ondersteunen, om administratieve lasten beperkt te houden en hoe de gegevensuitwisseling te stroomlijnen.

Dit vraagt om een integrale informatievoorziening in de zorg en ondersteuning. Dit heeft belangrijke consequenties voor de wijze waarop organisaties in de ketens met elkaar samenwerken. Dit is nu een knelpunt! De zorgketens hebben ieder hun eigen klantprocessen en hun eigen organisaties met hun eigen werkprocessen en hun eigen gegevenshuishoudingen. Onderlinge uitwisseling van klant- en indicatiegegevens wordt daarmee bemoeilijkt. Heroverweging van de informatievoorziening tussen de zorgketens (Zvw, AWBZAlgemene Wet Bijzondere Ziektekosten en Wmo) en met andere domeinen (zoals de Jeugdzorg en de keten van Werk & Inkomen) biedt de mogelijkheid om uitwisseling te vereenvoudigen en administratieve lasten te verminderen. De informatievoorziening levert een bijdrage en kans aan het behalen van de doelen van deze veranderopgave om de continuïteit van de dienstverlening aan de klant te borgen door zorg te dragen voor een optimale ondersteuning van de uitvoering van administratieve (keten)processen.

Voor de informatievoorziening is daarom in het platform IZO (Informatievoorziening Zorg en Ondersteuning) een visie Toekomstbeeld IZO 2016 opgesteld. Deze stip aan de horizon is destijds vastgesteld in de stuurgroep HLZ en wordt breed gedragen. In het toekomstbeeld zijn drie ambities beschreven:

  • eenvoud en transparantie voor de klant,
  • lastenverlichting (en kostenbesparing) voor de organisaties in de zorg,
  • modernisering van de gegevenshuishouding.

Om deze ambities waar te maken is een informatievoorziening nodig, die gebruik maakt van gestandaardiseerde gegevens, die hergebruikt kunnen worden. Door de (administratieve) bedrijfsfuncties meer te uniformeren sluiten de onderlinge stappen en fasen beter op elkaar aan, waardoor uitwisseling en hergebruik tussen de zorgketens vergemakkelijkt wordt. Door te kijken naar bedrijfsfuncties in plaats van processen, blijft er ruimte voor individuele invulling per organisatie. Hiermee wordt gerealiseerd dat toekomstige wijzigingen in de processen, bijvoorbeeld voor verdere stelselwijzigingen in de zorg in de toekomst, minder afhankelijk zijn van de bestaande situatie en een flexibeler omgang met de informatievoorziening mogelijk is.

De focus in de informatievoorziening ligt daarbij op operationele gegevens en in mindere mate op beleidsinformatie. Overigens moet die beleidsinformatie wel uit de operationele gegevens zijn te genereren.

LIDA Wiki